|
|
Döviz Nedir? |
|
Yaygın
kullanımda yabancı ülke paralarına genel olarak “döviz” denmektedir.
Ancak, teknik olarak nakit şeklinde olan eldeki paraya “efektif”,
nakde dönüştürülebilir herhangi bir araç şeklinde olanlara (banka
havalesi, ödeme emri, döviz poliçeleri, mevduat sertifikaları,
seyahat çekleri vb.) da “döviz” adı verilmektedir.Türkiye’de
yerleşik ve yerleşik olmayan kişiler döviz ve Türk Lirası üzerinden
işlem yapabilirler. Kişilerin döviz bulundurmaları serbesttir ve
dövizlerin kaynağı sorulamaz. Dolayısı ile; birbirleri ile serbestçe
döviz üzerinden işlem yapabilirler. Döviz
Kuru Nedir? :Yabancı ülke paralarının fiyatına
döviz kuru denmektedir. Döviz kuru, iki ulusal para arasındaki
değişim oranı olarak da tanımlanabilir. Ülkemizde döviz kurları 1
birim yabancı paranın Türk Lirası karşılığı olarak ilan
edilmektedir. Örneğin; 1 Amerikan Doları =1.300.000 TL gibi. Döviz
kurunun bu şekilde ifade edilmesine “dolaysız kotasyon” denir.Döviz
kuru, iki ulusal para biriminin birbiri cinsinden ifade edilen
fiyatıdır ve bu fiyat da, diğer fiyatlar gibi arz ve talebe göre
değişkenlik göstermektedir. Yabancı paraya talebin arttığı
durumlarda yabancı paraların fiyatı Türk Lirası’na göre değer
kazanacak, Türk Lirası’na olan talebin arttığı durumda ise Türk
Lirası yabancı paralara göre değer kazanacaktır. Örneğin 1 Amerikan
Doları = 1.300.000 TL iken, Amerikan Doları talebi artmaya başlarsa
fiyatlar 1 Amerikan Doları = 1.320.000 TL’ye yükselebilir.
Çapraz Kur Nedir? :Bir
ülkede döviz ile ilgili işlem yapanlar, kurlarını genellikle dolar
cinsinden ifade ederler. Dolar dışında iki farklı ulusal para
arasındaki değişim oranının dolar kurları üzerinden hesaplanmasıyla
bulunan kura “çapraz kur” denmektedir. Örneğin 1 Amerikan Doları =
2,3110 Alman Markı biçiminde ifade edilen kurlara çapraz kur denir.
Eğer 1 Amerikan Doları = 1.300.000 TL olduğu biliniyorsa, bu bilgi
ve çapraz kur bilgisi kullanılarak Alman Markı’nın Türk Lirası
fiyatı hesaplanabilir (1 Alman Markı = 562.527 TL). Döviz
Piyasası Nedir?Günümüzde döviz piyasaları fiziksel
mekanlar olmayıp, elektronik iletişim ağı ile birbirine bağlanmış ve
kendi işyerlerinden faaliyet gösteren katılımcıların oluşturduğu bir
piyasadır. Döviz piyasasında katılımcılar genellikle telefon ya da
bilgisayarlar aracılığı ile birbirleriyle iletişim kurarlar. Döviz
almak ya da satmak isteyen katılımcılar diğer katılımcıların
fiyatlarını bilgisayar ekranları aracılığı ile anında
görebilmektedirler. Böylelikle uygun buldukları fiyatı veren
katılımcıyla anında iletişim kurabilir ve kendi aralarında işlem
yapabilirler. Döviz piyasası, yabancı paraların alınıp satıldığı bir
sistemdir. Bu piyasada döviz arz ve talebi karşılanır, bir ulusal
para başka bir ulusal paraya dönüştürülebilir. Piyasanın üyeleri,
bankalar, mali kuruluşlar, ihracatçı ve ithalatçılar, şirketler,
kamu kuruluşları ve merkez bankalarıdır. Genel olarak döviz piyasası
olarak tanımlanan bu sistemin içinde organize olmuş piyasalar yer
alır. Örneğin, ülkemizde bankaların kendi aralarında oluşturdukları
bir bankalararası döviz piyasası ve buna ek olarak, Merkez Bankası
bünyesinde de bir Döviz ve Efektif Piyasası bulunmaktadır. Bu
piyasanın kurulmasının nedeni bankalararası döviz ve efektif
hareketlerini düzenlemek, bankacılık sistemindeki döviz ve efektif
kaynaklarının daha verimli kullanılmasını sağlamaktır. Merkez
Bankası bu piyasayı kurarak döviz ve efektif alım satımlarına
güvenli bir sistemde aracılık etmektir. Adı geçen piyasalar
aracılığı ile döviz fazlası olan ekonomik birimlerden döviz açığı
olan ekonomik birimlere fon akımı hızlanmış ve döviz kurlarının
piyasa koşullarında belirlenmesi sağlanmıştır.Merkez Bankası
nezdindeki Döviz ve Efektif Piyasaları’nda Bankalar, Özel Finans
Kurumları ve Yetkili Müesseseler işlem yapabilmektedir. |
|
